Η νηστεία της Σαρακοστής έχει γίνει ιδιαίτερα δημοφιλής τα τελευταία χρόνια, ειδικά ανάμεσα στους νεότερες ομάδες του πληθυσμού. Απόδειξη αποτελεί η ποικιλία σαρακοστιανών γευμάτων που λανσάρουν οι αλυσίδες fast food κατά την περίοδο αυτή.
Τα τρόφιμα που αποκλείονται από το καθημερινό διαιτολόγιο είναι κυρίως αυτά πού έχουν ζωική προέλευση, όπως το κρέας, το ψάρι, τα γαλακτοκομικά και τα αυγά. Από την άλλη μεριά, αυξάνεται η κατανάλωση οσπρίων και λαδερών φαγητών, φρούτων, λαχανικών αλλά και θαλασσινών. Έτσι, σε επίπεδο θρεπτικών συστατικών προσλαμβάνονται περισσότερες φυτικές ίνες, βιταμίνες, ιχνοστοιχεία, αντιοξειδωτικές ουσίες και περισσότερα λιπαρά καλής ποιότητας ενώ μειώνεται η πρόσληψη κορεσμένων λιπαρών οξέων και χοληστερόλης από τα ζωικά τρόφιμα.
Τα οφέλη της Σαρακοστής στην υγεία του σώματος είναι πολλά. Μελέτη του τμήματος Προληπτικής Ιατρικής του Πανεπιστημίου Κρήτης έδειξε ότι μετά από κάθε νηστεία επιτυγχάνεται κατά μέσο όρο μείωση 9% στην ολική χοληστερίνη και 12% στην LDL ή αλλιώς στην κακή χοληστερίνη. Μάλιστα τα άτομα που τηρούν τις νηστείες της Ορθόδοξης Εκκλησίας κατά τη διάρκεια όλου του χρόνου έχουν κατά μέσο όρο χαμηλότερες τιμές χοληστερίνης σε σχέση με εκείνους που δε νηστεύουν. Ταυτόχρονα, βελτιώνεται και η λειτουργία του γαστρεντερικού συστήματος καθώς αυξάνεται η πρόσληψη φυτικών ινών. Τέλος, η νηστεία μπορεί να αποτελέσει καλή ευκαιρία για να μειώσουμε το σωματικό μας βάρος αρκεί να μην αρχίσουμε την ανεξέλεγκτη κατανάλωση νηστίσιμων φαγητών απλά και μόνο επειδή επιτρέπονται. Τρόφιμα όπως ο χαλβάς, το ταχίνι, ο ταραμάς μπορεί να είναι νηστίσιμα αλλά περιέχουν πολλές θερμίδες και έτσι είναι εύκολο να οδηγήσουν σε πρόσληψη βάρους.
Ιδιαίτερη προσοχή ωστόσο θα πρέπει να δώσουν άτομα που ανήκουν σε ευπαθείς ομάδες του πληθυσμού όπως άτομα που νοσούν, οι έγκυες και οι θηλάζουσες, τα μικρά παιδιά και οι ηλικιωμένοι. Στις περιπτώσεις αυτές, καλό θα είναι να συμβουλευτούν τον ιατρό ή το διαιτολόγο τους για το κατά πόσο μπορούν να τηρήσουν αυστηρή νηστεία για παρατεταμένο διάστημα ή για το αν καλύπτονται οι αυξημένες ανάγκες τους με κάποιο συμπλήρωμα διατροφής.
Πιθανές ελλείψεις που ενδέχεται να δημιουργηθούν σε θρεπτικά συστατικά αφορούν κυρίως το ασβέστιο, το σίδηρο και τη βιταμίνη Β12. Νηστίσιμα τρόφιμα πλούσια σε ασβέστιο είναι τα μύδια και τα στρείδια, τα φασόλια, το μπρόκολο και τα πράσινα φυλλώδη λαχανικά όπως το σπανάκι, τα ξερά φρούτα και ειδικά τα ξερά σύκα. Επίσης, πολύ καλές πηγές ασβεστίου είναι τα αμύγδαλα, το σουσάμι και τα προϊόντα του όπως το ταχίνι και ο χαλβάς.
Αναφορικά με το σίδηρο, η έλλειψη δημιουργείται κυρίως γιατί η βιοδιαθεσιμότητα του στα φυτικά τρόφιμα είναι μικρή. Συνδυάζοντας, όμως, τις πηγές σιδήρου όπως είναι τα όσπρια, τα βαθυπράσινα φυλλώδη λαχανικά, τα ξηρά φρούτα, οι ξηροί καρποί και τα εμπλουτισμένα δημητριακά, με τρόφιμα που περιέχουν βιταμίνη C, όπως τα εσπεριδοειδή, η απορρόφηση του σιδήρου αυξάνεται σημαντικά.
Η βιταμίνη Β12 βρίσκεται κατά βάση σε τρόφιμα ζωικής προέλευσης γι’ αυτό και παρουσιάζεται έλλειψή της κατά τη διάρκεια της Σαρακοστής. Νηστίσιμες τροφές που περιέχουν αρκετές ποσότητες αυτής της βιταμίνης είναι τα δημητριακά, το γάλα σόγιας αλλά κυρίως τα θαλασσινά. Όσοι όμως έχουν έλλειψη αυτής της βιταμίνης, αν θέλουν να νηστέψουν καλό θα είναι να πάρουν και ένα συμπλήρωμα διατροφής.
Επομένως, αν και πολλοί σπεύδουν να κατηγορήσουν τη νηστεία ότι δεν καλύπτει τις ανάγκες σε θρεπτικά συστατικά, στην πραγματικότητα με λίγη προσοχή ένας άνθρωπος εξοικειωμένος με τα νηστίσιμα τρόφιμα, που δεν τρώει κάθε μέρα μακαρόνια και πατάτες αλλά καταναλώνει ποικιλία νηστίσιμων, όπως τα όσπρια, τα θαλασσινά, τα ξερά φρούτα, το ταχίνι, ο χαλβάς ακόμη και τα προϊόντα σόγιας μπορεί άνετα να καλύψει όλες του τις ανάγκες ενώ ταυτόχρονα βελτιώνει το καρδιαγγειακό και γαστρεντερικό του σύστημα αλλά και σωματικό του βάρος.
Καλή Σαρακοστή!
