Food styling: Μήπως σας παχαίνει;

Αν και βρισκόμαστε εν μέσω οικονομικής κρίσης, τα ΜΜΕ μας κατακλύζουν συνεχώς με εικόνες τροφίμων. Στην τηλεόραση παίζονται από το πρωί μέχρι το βράδυ εκπομπές μαγειρικής ενώ κάθε σοβαρή εφημερίδα που σέβεται τον εαυτό της προσφέρει με το κυριακάτικο φύλλο κάποιο ένθετο με νέες μοναδικές συνταγές που υπόσχονται να διεγείρουν τις αισθήσεις και να ικανοποιήσουν ακόμη και τους πιο απαιτητικούς ουρανίσκους!

Βέβαια, αν προσπαθήσουμε να φτιάξουμε μια από τις συνταγές που έκαναν τα σάλια μας να τρέξουν, το πιθανότερο είναι ότι οπτικά τουλάχιστον το αποτέλεσμα θα απέχει αρκετά από το αναμενόμενο. Αυτό οφείλεται στο food styling που έχει υποστεί το πιάτο πριν τη φωτογράφιση. Η φωτογραφία τροφίμων αποτελεί μια ιδιαίτερα απαιτητική διαδικασία που δεν περιορίζεται μόνο στο σωστό στήσιμο και φωτισμό ενός πιάτου αλλά και στην προσθήκη ειδικών βερνικιών, χρωμάτων κτλ που θα κάνουν το τρόφιμο να "λάμψει" στο φακό. Όπως, δηλαδή, κάθε προσωπικότητα μακιγιάρεται και φοράει την τελευταία λέξη της μόδας για μια επαγγελματική φωτογράφιση, έτσι και τα τρόφιμα... φοράνε τα καλά τους (και όχι μόνο).

Το πρόβλημα είναι ότι οι φωτογραφίες αυτές δεν είναι ακίνδυνες καθώς έρευνες δείχνουν ότι προκαλούν αύξηση της όρεξης και της καθημερινής κατανάλωσης θερμίδων! Άλλωστε από παλιότερα γνωρίζαμε ότι η διαδικασία της πέψης δεν ξεκινάει με την είσοδο της τροφής  στο στόμα, αλλά πολύ νωρίτερα με μια έντονη μυρωδιά ή στη συγκεκριμένη περίπτωση με μια εντυπωσιακή εικόνα! Μια εικόνα χίλιες... θερμίδες, λοιπόν, και μάλιστα φαίνεται ότι τα υπέρβαρα άτομα είναι πιο επιρρεπή να ενδώσουν στον πειρασμό όταν αντικρίσουν τη φωτογραφία ενός λαχταριστού τροφίμου σε σχέση με άτομα φυσιολογικού βάρους.

Την επόμενη φορά που θα βρεθείτε μπροστά σε ένα περιοδικό με συνταγές και λαχταρίσετε ένα πιάτο που ξέρετε ότι θα σας φορτώσει με θερμίδες, θυμηθείτε ότι στην πραγματικότητα πρόκειται για ένα τρόφιμο λουσμένο με βερνίκι ή γλασσαρισμένο με σιρόπι κι ότι η γεύση του μακράν απέχει από την εμφάνιση του...


Στο παρακάτω video dείτε πως μια food makeup artist ετοιμάζει ένα burger για φωτογράφιση:
https://www.youtube.com/watch?v=fUjz_eiIX8k

Συνέχεια

«Από Δευτέρα… ΔΙΑΙΤΑ!»

Είναι Σάββατο βράδυ, έχεις βγει με την παρέα σου και ξαφνικά κάποιος έχει τη φαεινή ιδέα να «τσιμπήσετε» κάτι από το κοντινότερο φαστφουντάδικο. Ήταν, όμως, μόλις χθες το πρωί που κοιτούσες τον εαυτό σου στον καθρέφτη όταν λίγο η πιο φουσκωμένη κοιλίτσα, λίγο η πιο ανοικτή περιφέρεια, λίγο το τζιν που σε παίδεψε για να ανέβει, πήρες τη μεγάλη απόφαση: «Από εδώ και στο εξής όλα κομμένα! Γλυκά, αναψυκτικά, junk food, ΟΛΑ ΚΟΜΜΕΝΑ!» Κι όντως με τρομερή αυτοσυγκράτηση και αξιέπαινη αυτοπειθαρχία πέρασες τη χθεσινή ημέρα μόνο με φρούτα (για αποτοξίνωση), μια σαλατούλα με τόνο (σε νερό φυσικά) και ένα γιαουρτάκι 0% για βραδινό (πριν τις 8μ.μ γιατί μετά ό,τι τρως σου «κάθεται»). Αλλά και τη σημερινή ημέρα τα πήγες εξίσου περίφημα! Αν και το στομάχι σου άρχισε να διαμαρτύρεται βγάζοντας κάτι περίεργους ήχους και η μητέρα σου αποφάσισε μετά από μήνες να φτιάξει το αγαπημένο σου κέικ, εσύ όχι μόνον αντιστάθηκες γενναία σε κάθε γευστικό πειρασμό, αλλά πήγες και για περπάτημα επί μία ολόκληρη ώρα προσπαθώντας να ιδρώσεις όσο το δυνατόν περισσότερο για να καεί κάθε γραμμάριο λίπους που βρίσκεται στο σώμα σου! Τι γίνεται όμως που τώρα όλη η παρέα βρίσκεται μέσα στο φαστφουντάδικο και βλέπεις τους φίλους σου να παραγγέλνουν διπλό χάμπουργκερ, αναψυκτικό και έξτρα μερίδα πατάτες; Και μυρίζουν τόσο ωραία αυτές οι πατάτες… «Βρε δε βαριέσαι! Ξεκινάω δίαιτα από Δευτέρα!»
 

Σε μια κοινωνία που το αδύνατο σώμα συνδέεται με την κοινωνική καταξίωση και την προσωπική ευτυχία, οι κάθε λογής δίαιτες που υπόσχονται εύκολη και γρήγορη απώλεια βάρους έχουν γίνει αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητας μας. Με πρωτεύουσα τη Νέα Υόρκη, η μόδα του αδυνατίσματος λανσάρει κάθε τόσο από ένα νέο μοντέλο διατροφής που θα μας χαρίσει την τέλεια σιλουέτα. Φυσικά, για την προώθηση τους, επιστρατεύονται οι διάσημοι του διεθνούς jet set που διατυμπανίζουν σε κάθε τους συνέντευξη ποια μαγική δίαιτα ακολουθούν. Κι έτσι, με μεγάλη ευκολία, μπαίνουμε κι εμείς οι κοινοί θνητοί στη διαδικασία της στέρησης διάφορων συστατικών από τη διατροφή μας, υιοθετώντας τις συμβουλές του Χ διαιτολόγου των celebrities που βρίσκουμε σε κάποιο περιοδικό, ιστοσελίδα ή lifestyle εκπομπή. Αλλά μετά από λίγο, ο οργανισμός διαμαρτύρεται και απαιτεί όλα όσα του έχουμε στερήσει, και ο φαύλος κύκλος ξεκινάει: Κάνεις δίαιτα, χάνεις βάρος, μετά τρως γιατί σου έχουν λείψει οι λιχουδιές, παχαίνεις και μετά άντε πάλι δίαιτα! 17 ολόκληρα χρόνια από τη ζωή τους σπαταλούν οι γυναίκες στις δίαιτες, υποστηρίζει μια έρευνα από τη Βρετανία, αλλά και οι νέοι άντρες δεν πάνε πίσω μιας και πλέον ενδιαφέρονται εξίσου για τα περιττά παχάκια γύρω από την περιοχή της κοιλιάς. 

Φαντάζει τόσο αντιφατικό, στην εποχή της αφθονίας να υποβάλουμε τον εαυτό μας σε μια διαρκή στέρηση για την απόκτηση ενός τέλειου σώματος που ίσως τελικά δεν υπάρχει καν. Γινόμαστε dietaholics και ξεχνάμε πως το φαγητό είναι μια βιολογική ανάγκη αλλά και μια απόλαυση. Πράγματι, η διατήρηση ενός φυσιολογικού βάρους και η υιοθέτηση μιας ισορροπημένης διατροφής είναι σημαντικές για την υγεία μας αλλά η μακροχρόνια ενασχόληση με στερητικές δίαιτες κάθε άλλο παρά υγιεινή είναι, μιας και αδειάζει τις σωματικές αποθήκες των θρεπτικών συστατικών και μας γεμίζει με τύψεις κάθε φορά που υποκύπτουμε στα «απαγορευμένα». Είναι σημαντικό να γνωρίζουμε ότι, η διατροφική συμπεριφορά διαμορφώνεται ήδη από την παιδική αλλά κυρίως στην εφηβική ηλικία. Αν αποκτήσουμε σε αυτήν την περίοδο της ζωής μας ισορροπημένες διατροφικές συνήθειες τότε δεν θα χρειαστεί να πούμε ποτέ «Από Δευτέρα… ΔΙΑΙΤΑ»! 

Δημοσιευμένο στο περιοδικό Βήματα, Τεύχος 10ο, Χειμώνας 2012-2013
 

Συνέχεια

Απώλεια Βάρους: Βήμα 2ο

Πρώτο βήμα για μια επιτυχημένη προσπάθεια απώλειας βάρους είναι να αναγνωρίσουμε τις συνήθειες που μας παχαίνουν ή που μας εμποδίζουν να αδυνατίσουμε. Κάτι τέτοιο γίνεται εφικτό τηρώντας ένα ημερολόγιο για μια εβδομάδα όπου θα γράφουμε αυτά που έχουμε καταναλώσει αλλά και οποιαδήποτε μορφή άσκησης έχουμε κάνει.

Αμέσως επόμενο βήμα, εξίσου σημαντικό είναι να θέσουμε τους στόχους μας. Κανείς δεν είπε ότι η απώλεια βάρους είναι μια εύκολη υπόθεση γι' αυτό και θα πρέπει να χαράξουμε μια στρατηγική.  

Οι περισσότεροι όταν ξεκινούν δίαιτα στοχεύουν σχεδόν αυθαίρετα σε μια απώλεια βάρους ενός κιλού την εβδομάδα χωρίς να γνωρίζουν ακριβώς πως θα επιτευχθεί αυτός ο στόχος. Ωστόσο, με αυτό τον τρόπο πάλι κάνουμε το λάθος να θεωρούμε ότι τα κιλά είναι το πρόβλημα. Θυμηθείτε: Το βάρος δεν είναι παρά το σύμπτωμα! Γι αυτό λοιπόν ίσως θα πρέπει να στρέψουμε την προσοχή μας στην αλλαγή μικρο-συνηθειών που με τη σειρά τους θα μας οδηγήσουν στο επιθυμητό αποτέλεσμα. Αν έχετε τηρήσει ένα ημερολόγιο καταγραφής τροφίμων και άσκησης για μια εβδομάδα θα μπορέσετε να εντοπίσετε τα σημεία αυτά που χρειάζονται βελτίωση.

Παραδείγματα στόχων:

Κατανάλωση μικρών και συχνών γευμάτων

Αν μέχρι τώρα η διατροφή σας περιλάμβανε ένα καφέ κι ένα τοστ στη δουλειά και ένα πολύ μεγάλο γεύμα το βράδυ, τότε προσπαθήστε να φτιάξετε ένα ημερήσιο πρόγραμμα που να περιλαμβάνει 3 γεύματα: πρωινό, μεσημεριανό, βραδινό και 2 σνακ: δεκατιανό, απογευματινό. Έρευνες δείχνουν ότι με αυτό τον τρόπο οι θερμίδες που προσλαμβάνονται είναι λιγότερες στο τέλος της ημέρας.

Αύξηση κατανάλωσης φρούτων και λαχανικών

Αν στο διατροφικό ημερολόγιο σας τα φρούτα και τα λαχανικά απουσιάζουν τότε προμηθευτείτε αρκετά φρέσκα ή κατεψυγμένα και εντάξτε τα στο διαιτολόγιο σας. Τα τρόφιμα αυτά δεν έχουν πολλές θερμίδες ενώ παράλληλα προκαλούν κορεσμό λόγω των φυτικών τους ινών! Αντικαταστήστε το σνακ στη δουλειά με φρούτα, συνοδέψτε τα γεύματα σας με μια μικρή σαλάτα και μαγειρέψτε περισσότερες σούπες και λαδερά.

Καλύτερη ενυδάτωση

Πολλές φορές μπερδεύουμε το αίσθημα της δίψας με αυτό της πείνας. Για να αποφύγετε λοιπόν τις άσκοπες θερμίδες βεβαιωθείτε ότι είστε καλά ενυδατωμένοι. Πίνετε αρκετό νερό, ροφήματα και χυμούς χωρίς προσθήκη ζάχαρης. Να ξέρετε ότι το νερό από μόνο του δεν κάνει λιποδιάλυση, όπως πολλοί νομίζουν, είναι όμως απαραίτητο σε όλες τις λειτουργίες του οργανισμού γι' αυτό και δεν θα πρέπει να το ξεχνάμε. 

Λιγότερο "τσιμπολόγημα"

Αν ανήκετε στην κατηγορία εκείνων που "τσιμπολογούν" ακατάσχετα, ήρθε η ώρα να κόψετε αυτή σας τη συνήθεια αν θέλετε να χάσετε βάρος. Συνήθως το τσιμπολόγημα συμβαίνει σε ώρες που δεν έχουμε κάτι να κάνουμε ή που χαζεύουμε στην τηλεόραση. Βρείτε λοιπόν μια καινούρια ασχολία για τις ελεύθερες σας ώρες εντός ή εκτός σπιτιού. Αν έχετε για παράδειγμα την τάση να τσιμπολογάτε το απόγευμα, προγραμματίστε τα ψώνια στο σουπερμάρκετ για εκείνη την ώρα, επισκεφτείτε ένα φίλο ή ακόμα καλύτερα ξεκινήστε μια μορφή άσκησης, όπως περπάτημα ή χορό.  

Πιο light και πιο μικρά γλυκά

Από τις πιο συνηθισμένες αιτίες πρόσληψης βάρους είναι η υπερβολική κατανάλωση γλυκών. Οι "φίλοι των γλυκών" για να αδυνατίσουν τα διαγράφουν από την καθημερινότητα τους. Αφού όμως χάσουν τα κιλά που επιθυμούν, χάνουν το κίνητρο τους και ξεκινούν πάλι την παλιά τους συνήθεια, με αποτέλεσμα να ξαναπαχαίνουν σε χρόνο dt. Ίσως λοιπόν θα ήταν καλύτερο αντί να απαγορεύσουμε στον εαυτό μας τα γλυκά, να προσπαθήσουμε να μειώσουμε τις θερμίδες που παίρνουμε από αυτά. Κι αυτό γίνεται με δυο τρόπους: είτε επιλέγοντας πιο light επιλογές όπως ζελέ φρούτων, μπάρες δημητριακών με σοκολάτα, κομπόστες φρούτων, είτε τρώγοντας πολύ μικρότερες ποσότητες από τα αγαπημένα μας γλυκά. Μια σοκολάτα των 30γρ έχει πολύ λιγότερες θερμίδες από μια σοκολάτα των 100γρ κι ακόμη λιγότερες έχει ένα μικρό σοκολατάκι.

Περισσότερη άσκηση

Ο καθιστικός τρόπος ζωής είναι άμεσα συνδεδεμένος με την παχυσαρκία. Οι έρευνες δείχνουν ότι αν θέλουμε να διατηρήσουμε ένα υγιές βάρος χωρίς απότομες αυξομειώσεις θα πρέπει να εντάξουμε κάποια συστηματική άσκηση στη ζωή μας αλλά και να κινηθούμε περισσότερο σε όλη τη διάρκεια της ημέρας. Δεν αρκεί επομένως να γραφτούμε σε ένα γυμναστήριο ή σε μια σχολή χορού, θα πρέπει παράλληλα να μειώσουμε τη μετακίνηση με το αυτοκίνητο, να χρησιμοποιούμε τις σκάλες, να παίζουμε με τα παιδιά μας και γενικότερα να καθόμαστε λιγότερο.  

Αυτά ήταν μερικά παραδείγματα αλλαγών που θα μας οδηγήσουν όχι σε γρήγορο αλλά σε μόνιμο αδυνάτισμα. Αν στα παραπάνω αναγνωρίσατε αρκετές από τις συνήθειες σας μην προσπαθήσετε να τις αλλάξετε όλες μαζί. Ξεκινήστε βάζοντας ένα στόχο κι όταν τον πετύχετε τότε είστε έτοιμοι να περάσετε στον επόμενο!

Συνέχεια

Η Δίαιτα της Δευτέρας!

Τα Χριστούγεννα έφτασαν και επισήμως στο τέλος τους! Φάγαμε και ήπιαμε χωρίς μέτρο αλλά και χωρίς τύψεις με τη δικαιολογία ότι όταν τελειώσουν οι γιορτές θα κάνουμε δίαιτα. "Από Δευτέρα δίαιτα" δηλώσαμε οι περισσότεροι και να που ήρθε η ώρα...

Η "δίαιτα της Δευτέρας" είναι ίσως το πιο δημοφιλές αλλά και το πιο αναποτελεσματικό πρόγραμμα απώλειας βάρους που υπάρχει. Αρκεί να αναλογιστούμε πόσες φορές την έχουμε ξεκινήσει...

Το βασικό της πλεονέκτημα είναι η θέληση και η θετική διάθεση που έχει κάποιος όταν την αρχίζει! Το πρωινό της εν λόγω Δευτέρας περιλαμβάνει πάντα κάτι ελαφρύ και υγιεινό που έχουμε φροντίσει να προμηθευτούμε από τις προηγούμενες μέρες. Κάπως έτσι κυλάει ολόκληρη η μέρα, με φρούτα ή τοστ στη δουλειά, καθόλου ζάχαρη στον καφέ, για μεσημεριανό κάποιο άλιπο κομμάτι κρέας ή ψάρι ψημένο με ελάχιστο λάδι και συνοδευμένο με πράσινη σαλάτα (μαρούλι κατά προτίμηση γιατί οι άλλες "παχαίνουν"), μια ώρα διάδρομο το απόγευμα, και ίσως κάποιο γιαουρτάκι με φρούτα για βραδινό.

Το μειονέκτημα της όμως είναι ότι μετά τη Δευτέρα έρχεται η Τρίτη! Η ζωή δηλαδή συνεχίζει να κυλάει όπως και πριν. Στο σπίτι τα υπόλοιπα μέλη της οικογένειας δεν έχουν αλλάξει διατροφικές συνήθειες, στη δουλειά οι συνάδελφοι συνεχίζουν να προσφέρουν γευστικούς "πειρασμούς", το γυμναστήριο παραμένει το ίδιο κουραστικό, το ζαχαροπλαστείο της γειτονιάς φτιάχνει ακόμη λαχταριστές πάστες και σιροπιαστά και οι φίλοι μας (μα δε ντρέπονται;) κανονίζουν κι άλλη έξοδο σε κάποιο ταβερνάκι... Αλλά όλα αυτά δεν έχουν χώρο στη "δίαιτα της Δευτέρας" και τότε απογοητευόμαστε, την παρατάμε και συνεχίζουμε τις γνωστές μας "παχυντικές" συνήθειες μέχρι την επόμενη Δευτέρα!

Σίγουρα πρόκειται για μια γνώριμη ιστορία. Δεν θα ήταν λοιπόν καλύτερα αυτή τη Δευτέρα να ξεκινήσουμε κάπως διαφορετικά; Ας ξεχάσουμε την καθιερωμένη δίαιτα με τα ψητά, τη σαλάτα και το πολύ νερό γιατί είναι σίγουρο ότι θα αποτύχουμε.

• Θέστε ρεαλιστικούς στόχους
• Φτιάξτε ένα εβδομαδιαίο πρόγραμμα φαγητού που να ικανοποιεί όλη την οικογένεια.
• Μην μένετε νηστικοί και μην αφήνετε απωθημένα (καλύτερα να φάτε μια πάστα σήμερα, παρά όλη την τούρτα αύριο).
• Μην ακυρώσετε τη βραδινή σας έξοδο απλώς καταναλώστε κάτι ελαφρύ το μεσημέρι.
• Μην ξεκινήσετε "δίαιτα από Δευτέρα" απλώς ανεβείτε από τις σκάλες αντί να πάρετε το ασανσέρ.

Καλή εβδομάδα!

Συνέχεια

Απώλεια Βάρους: Βήμα 1ο

Η αρχή του έτους για πολλούς σηματοδοτεί μια εσωτερική ενδοσκόπηση και μια τάση να αλλάξουμε διάφορα αρνητικά του χαρακτήρα μας ή της καθημερινότητας μας. Η αλλαγή του σωματικού βάρους είναι από τα πρώτα που γράφουμε στη λίστα. Μόλις θα περάσει ο απόηχος των γιορτών πολλοί θα σπεύσουν να ξεκινήσουν κάποια δίαιτα ή/και γυμναστική. Αν και η προσπάθεια ξεκινάει με τους καλύτερους οιωνούς, κάτι στην πορεία στραβώνει και το τέλος του χρόνου μας ξαναβρίσκει με τα ίδια ή και με περισσότερα κιλά. Τι είναι άραγε αυτό που κάνουμε λάθος;

Η αλήθεια είναι ότι οι περισσότεροι στοχεύουμε στη μείωση βάρους. Ωστόσο, τα κιλά δεν είναι παρά το σύμπτωμα. Η αιτία του προβλήματος είναι πιο βαθειά και ίσως διαφορετική για τον καθένα, γι' αυτό και θα πρέπει να ψάξουμε λίγο καλύτερα. Τι είναι αυτό που μας παχαίνει ή τι είναι αυτό που μας εμποδίζει να αδυνατίσουμε; Είναι οι μεγάλες μερίδες; είναι μήπως το τσιμπολόγημα; μήπως οι κρίσεις υπερκατανάλωσης φαγητού όταν δεν είμαστε καλά ψυχολογικά; είναι κάποια φαρμακευτική αγωγή; Ή μήπως έχει να κάνει με την απουσία άσκησης από την καθημερινότητα μας;

Ένας καλός τρόπος να καταλάβουμε τι θα πρέπει να αλλάξει στη διατροφή μας είναι να κρατήσουμε για μια εβδομάδα ένα ημερολόγιο όπου θα γράφουμε καθημερινά τι τρώμε και τι πίνουμε. Όσο περισσότερες είναι οι πληροφορίες που αναγράφουμε τόσο καλύτερα θα κατανοήσουμε τη διατροφική μας συμπεριφορά. Για παράδειγμα, εκτός από τα τρόφιμα, καλό θα ήταν να αναφέρουμε την ποσότητα του τροφίμου, την ώρα και τον τόπο που αυτό καταναλώθηκε. Αν θέλουμε να πάμε ακόμα παραπέρα, τότε η αιτία που καταναλώθηκε το εκάστοτε τρόφιμο είναι πολύ σημαντική πληροφορία. Φάγαμε γιατί πεινούσαμε, γιατί μας κέρασαν και δεν μπορούσαμε να πούμε όχι, γιατί ήμασταν στενοχωρημένοι, γιατί περάσαμε από το φούρνο και δεν μπορέσαμε να αντισταθούμε στη μυρωδιά; Με αυτό τον τρόπο θα βρούμε την πηγή του προβλήματος και θα αναζητήσουμε στοχευμένα πλέον τη λύση του.

Εκτός όμως από τα τρόφιμα, στο ημερολόγιο αξίζει να αναγράψουμε και τη φυσική δραστηριότητα που έχουμε κάνει μέσα στην ημέρα. Περπάτημα, ποδήλατο, γυμναστήριο, χορό, οικιακά, κηπουρική και ό,τι άλλο περιλαμβάνει η καθημερινότητα μας, από την πιο απλή φυσική δραστηριότητα ως την πιο έντονη οργανωμένη άσκηση. Η αλήθεια είναι ότι πολλοί από εμάς υπερεκτιμούμε την άσκηση που κάνουμε και με δικαιολογία 30 λεπτών περπάτημα θεωρούμε ότι μπορούμε να φάμε ό,τι θέλουμε χωρίς να παχύνουμε. Κάτι τέτοιο όμως δυστυχώς δεν ισχύει και θα το συνειδητοποιήσουμε εύκολα τηρώντας το ημερολόγιο για 7 ημέρες.

Η αρχή είναι το ήμισυ του παντός. Αν και η καταγραφή των τροφών και της άσκησης για μια εβδομάδα μπορεί να φανεί λίγο κουραστική, ωστόσο οι πληροφορίες που θα μας δώσει είναι το πρώτο βήμα για ένα πιο αδύνατο σώμα.

Καλή αρχή!!!

Συνέχεια

Συναισθηματική Πείνα: Όταν το φαγητό καλύπτει κάτι περισσότερο από μια βιολογική ανάγκη

Από πολύ μικρή ηλικία εξοικειωνόμαστε όλοι με το αίσθημα της πείνας, αυτό το «γουργουρητό» στην κοιλιά όπως το λέμε απλά. Το σώμα μας έχει αναπτύξει τους απαραίτητους μηχανισμούς για να μας ενημερώνει πότε και πόση ενέργεια χρειάζεται. Το αίσθημα της πείνας και του κορεσμού αντίστοιχα είναι σήματα προερχόμενα από τον υποθάλαμο για να ξεκινήσουμε και να σταματήσουμε το φαγητό. Πόσοι όμως από εμάς περιμένουμε να πεινάσουμε για να φάμε;

Είναι αλήθεια πως με τους έντονους ρυθμούς της καθημερινότητας μας δεν έχουμε την πολυτέλεια να τρώμε όταν το ζητάει ο οργανισμός μας. Οι περισσότεροι τρώμε απλά όταν έχουμε χρόνο! Οι μαθητές ξεκλέβουν λίγα λεπτά μετά το σχολείο μέχρι να φύγουν πάλι από το σπίτι για φροντιστήρια, οι εργαζόμενοι συγκρατούν την πείνα τους μέχρι να έρθει η ώρα να τελειώσει η δουλειά για να πάνε σπίτι, απόγευμα πολλές φορές. Και φυσικά λίγοι είναι εκείνοι που δίνουν σημασία στο αίσθημα του κορεσμού τους, οι υπόλοιποι απλώς τρώνε ό,τι υπάρχει στο πιάτο τους. Έτσι σιγά σιγά σταματήσαμε να «ακούμε» τα σήματα που μας στέλνει ο οργανισμός μας για να ελέγχει την ποσότητα της τροφής που προσλαμβάνουμε. 

Πολλές φορές όμως είναι μια άλλου είδους πείνα που μας ωθεί προς το φαγητό. Το άγχος για ένα επικείμενο διαγώνισμα, η λύπη για μια ερωτική απογοήτευση, ο θυμός για ένα τσακωμό, η κούραση στο τέλος της ημέρας μπορούν πολύ εύκολα να βρουν ανακούφιση, έστω και πρόσκαιρη, σε ένα γενναίο κομμάτι τούρτας, σε ένα παγωτό σοκολάτα ή σε ένα σακουλάκι πατατάκια. Το φαγητό ξαφνικά παίρνει τη μορφή ενός καλού φίλου που μας κρατάει συντροφιά όταν δεν είμαστε καλά, γλυκαίνει ένα δυσάρεστο συναίσθημα που δεν θέλουμε να αντιμετωπίσουμε. Και φυσικά σε αυτές τις «δύσκολες» ώρες δε θα επιλέξουμε να φάμε ένα πιάτο φακές ούτε ένα μήλο, αλλά μια σοκολάτα, ένα κομμάτι γαλακτομπούρεκο, ένα σακούλι ξηρούς καρπούς, ή όλα μαζί!

Η χρήση του φαγητού ως μέσο ανακούφισης αρνητικών συναισθημάτων έχει απασχολήσει ιδιαίτερα την επιστημονική κοινότητα. Έρευνες έχουν δείξει ότι το συναισθηματικό φαγητό (emotional eating) συνδέεται με ανθυγιεινές διατροφικές επιλογές οι οποίες επηρεάζουν το σωματικό βάρος του ατόμου βραχυπρόθεσμα αλλά και τη συνολική του υγεία σε βάθος χρόνου. Αυτό οφείλεται αφενός στο γεγονός ότι τα τρόφιμα  που επιλέγονται (comfort foods) είναι συνήθως πλούσια σε ζάχαρη, λιπαρά και θερμίδες και αφετέρου στο ότι οι ποσότητες που καταναλώνονται είναι πολύ μεγάλες. 

Ιδιαίτερο ενδιαφέρον φαίνεται να έχει η σχέση του άγχους με τη διατροφή. Είναι κοινή πεποίθηση ότι υπό συνθήκες ψυχολογικού στρες τρώμε περισσότερο για να ξεχάσουμε αυτό που μας απασχολεί. Στην αγγλική γλώσσα μάλιστα χρησιμοποιείται η φράση «“Stressed” is “desserts” spelled backwards!» για να δείξει την τάση υπερκατανάλωσης γλυκών σε καταστάσεις έντονου άγχους. Ωστόσο οι έρευνες μαρτυρούν μια πιο περίπλοκη σχέση. Αν και πράγματι έχει αποδειχθεί ότι το άγχος επηρεάζει τη διατροφή, ακόμη δεν υπάρχει σαφής απάντηση για το αν ένα άτομο θα φάει περισσότερο ή λιγότερο όταν είναι αγχωμένο. 

Τα μέχρι τώρα στοιχεία υποδηλώνουν ότι κάποια συμπεριφοριστικά και βιολογικά χαρακτηριστικά του ατόμου το καθιστούν επιρρεπές στην υπερκατανάλωση τροφής σε αγχωτικές καταστάσεις. Άνθρωποι, για παράδειγμα, που στην καθημερινότητα τους είναι ιδιαίτερα προσεκτικοί με τις διατροφικές τους επιλογές κυρίως γιατί θέλουν να διατηρούν χαμηλό σωματικό βάρος, όταν είναι αγχωμένοι χάνουν τον έλεγχο και καταναλώνουν τρόφιμα που σε άλλες περιπτώσεις θεωρούσαν απαγορευτικά. Επίσης, οι παχύσαρκοι είναι μια ομάδα ατόμων που τείνουν να προτιμούν τρόφιμα πλούσια σε λιπαρά και θερμίδες όταν αγχώνονται. Αντίθετα, άτομα φυσιολογικού βάρους τρώνε λιγότερο από ότι συνήθως όταν είναι αγχωμένα ειδικά αν πρόκειται για περιπτώσεις που το άγχος είναι πολύ έντονο. Τέλος, η υπερκατανάλωση τροφής σε καταστάσεις άγχους φαίνεται να είναι περισσότερο μια γυναικεία υπόθεση, καθώς οι αγχωμένοι άνδρες συνήθως ψάχνουν παρηγοριά στο κάπνισμα ή το αλκοόλ.         

Πολλές είναι οι θεωρίες που έχουν προταθεί για να εξηγηθεί αυτή η σχέση άγχους και διατροφής. Το μοντέλο που υπερτερεί είναι εκείνο που προτείνει μια συνύπαρξη βιολογικών και συμπεριφοριστικών μηχανισμών. Για παράδειγμα, ουσίες που εκκρίνονται στον οργανισμό ως απάντηση στο άγχος, όπως η κορτιζόλη, έχουν και ορεξιογόνο δράση. Από την άλλη μεριά, το συναισθηματικό φαγητό φαίνεται να είναι και συνήθεια. Αυτό αποδεικνύεται και από έρευνες που δείχνουν ότι τα παιδιά των γυναικών που χρησιμοποιούν το φαγητό ως μέσο ρύθμισης των συναισθημάτων καταναλώνουν περισσότερα τρόφιμα με γλυκιά γεύση.

Όποια κι αν είναι η αιτία, η χρήση της τροφής για την ανακούφιση αρνητικών συναισθημάτων θεωρείται ως διατροφική διαταραχή. Φυσικά δεν είναι κακό να τρώμε που και που μια σοκολάτα ή πατατάκια. Το πρόβλημα ξεκινά όταν σε αυτά τα τρόφιμα ψάχνουμε παρηγοριά και ζητάμε τις λύσεις των προβλημάτων μας. Μετά τα δυο-τρία λεπτά απόλαυσης που προσφέρει ένα γλυκό, το πρόβλημα που μας απασχολούσε ή το συναίσθημα που μας διακατείχε πρωτύτερα συνεχίζει να υπάρχει, και τότε θα φάμε κι άλλο γλυκό, κι ακόμη ένα… Κι έτσι καταλήγουμε να έχουμε προσθέσει ένα ακόμη πρόβλημα σε αυτό που είχαμε, το αυξημένο μας βάρος!

(Δημοσιευμένο στο περιοδικό ΒΗΜΑΤΑ, τεύχος 9, 2011) 

Συνέχεια